Een investering in een elektromotor verdien je gemiddeld terug in 2 tot 5 jaar, afhankelijk van het vermogen, de draaiuren en het verschil in energieverbruik tussen de oude en nieuwe motor. Hoe meer uur per jaar een motor draait en hoe groter het vermogensverschil, hoe sneller de terugverdientijd. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de terugverdientijd van een elektromotor, energiebesparing en slimme keuzes rondom revisie of vervanging.
Welke factoren bepalen de terugverdientijd van een elektromotor?
De terugverdientijd van een investering in een elektromotor hangt af van vier hoofdfactoren: het aantal draaiuren per jaar, het vermogen van de motor, het verschil in rendement tussen de oude en nieuwe motor, en de lokale energieprijs. Hoe hoger de energiekosten en hoe meer uren de motor draait, hoe sneller de investering zichzelf terugverdient.
In de praktijk spelen ook de aanschafprijs, eventuele installatiekosten en subsidies een rol. Een motor die 8.000 uur per jaar draait, verdient een investering veel sneller terug dan een motor die slechts 2.000 uur per jaar in bedrijf is. Voor motoren in continue processen, zoals in de chemische industrie of waterzuivering, zijn de terugverdientijden daarom doorgaans het kortst.
Daarnaast telt het vermogensbereik mee. Bij grotere motoren (boven de 30 kW) zijn de absolute energiebesparingen groter, waardoor de investering in een hoogrendementsmotor sneller rendeert. Bij kleinere motoren is de besparing per uur lager, maar bij veel draaiuren kan het alsnog interessant zijn.
Hoeveel energie bespaart een IE3-motor ten opzichte van een IE1-motor?
Een IE3-motor bespaart gemiddeld 3 tot 6% energie ten opzichte van een IE1-motor bij hetzelfde vermogen en dezelfde belasting. Dat klinkt misschien bescheiden, maar bij een motor van 15 kW die 6.000 uur per jaar draait, loopt dat op tot honderden euro’s besparing per jaar.
IE staat voor International Efficiency, een Europese classificatie voor motorrendement. IE1 is de laagste klasse, IE3 is Premium Efficiency en IE4 is Super Premium Efficiency. Sinds 2023 geldt in Europa voor veel toepassingen een wettelijke minimumeis van IE3 voor motoren vanaf 0,75 kW. Dat betekent dat vervanging door een IE3-motor bij veel bedrijven niet alleen slim is, maar ook verplicht.
Het rendementsverschil tussen IE1 en IE3 is het grootst bij deellastbedrijf, wat in de praktijk heel gebruikelijk is. Motoren draaien zelden op 100% belasting, waardoor het voordeel van een hogere efficiëntieklasse in de praktijk nog groter kan zijn dan de specificaties op papier suggereren.
Hoe bereken je de jaarlijkse energiebesparing van een elektromotor?
De jaarlijkse energiebesparing bereken je met een eenvoudige formule: vermogen (kW) × draaiuren per jaar × rendementsverbetering (%) × energieprijs (€/kWh). Dit geeft je een concreet bedrag dat je kunt afzetten tegen de investering.
Een praktisch voorbeeld:
- Motorvermogen: 22 kW
- Draaiuren per jaar: 5.000 uur
- Rendementsverbetering van IE1 naar IE3: 4%
- Energieprijs: €0,15 per kWh
Berekening: 22 × 5.000 × 0,04 × 0,15 = €660 besparing per jaar. Bij een investering van €1.500 voor een nieuwe IE3-motor verdien je die terug in iets meer dan 2 jaar.
Wil je ook de CO2-impact meenemen? Vermenigvuldig de besparing in kWh met de CO2-emissiefactor van je energieleverancier. Dat maakt de businesscase niet alleen financieel, maar ook duurzaam onderbouwd, wat bij verduurzamingsprojecten steeds vaker gevraagd wordt. Via onze diensten voor energiebesparingsadvies kunnen we deze berekening voor je maken.
Wanneer is het slimmer om een motor te reviseren dan te vervangen?
Een motor reviseren is slimmer dan vervangen wanneer de motor minder dan 5.000 uur per jaar draait, het vermogen onder de 15 kW ligt, of wanneer het een speciale uitvoering betreft (zoals ATEX of een bijzonder frame) waarbij een vervangende motor duur of moeilijk leverbaar is. Bij hogere vermogens en veel draaiuren wint vervanging door een energiezuinigere motor meestal.
De vuistregel in de industrie is de “Rule of Thirds”: als de reparatiekosten meer dan een derde van de vervangingswaarde bedragen, is vervanging financieel aantrekkelijker. Maar die regel houdt geen rekening met energiebesparing. Een motor die je voor weinig kunt reviseren maar die daarna nog jaren op laag rendement draait, kan op de lange termijn duurder uitpakken dan een nieuwe IE3-motor.
Bij speciale motoren, zoals servomotoren of motoren in explosiegevaarlijke omgevingen, is revisie vaak de enige realistische optie. Vervanging van ATEX-gecertificeerde motoren vraagt om specifieke certificering en is doorgaans veel duurder dan een vakkundige revisie.
Wat is de invloed van een frequentieregelaar op de terugverdientijd?
Een frequentieregelaar kan de terugverdientijd van een investering in een elektromotor aanzienlijk verkorten, soms tot minder dan een jaar. Dit komt doordat een frequentieregelaar het toerental van de motor aanpast aan de werkelijke vraag, waardoor het energieverbruik sterk daalt bij deellastbedrijf.
Het effect is bijzonder groot bij ventilatoren en pompen. Volgens de wet van de kubieke verhouding geldt: als je het toerental met 20% verlaagt, daalt het energieverbruik met bijna 50%. Dat is een enorme besparing die bij continue processen snel terugverdiend is.
Bij luchtbehandelingsinstallaties en afzuiginstallaties zien we in de praktijk rendementsverbeteringen van 30 tot 40% op energiekosten na het plaatsen van een frequentieregelaar. De investering in de regelaar zelf (afhankelijk van het vermogen tussen de €500 en €3.000) verdient zich bij veel draaiuren binnen 6 tot 18 maanden terug.
Belangrijk: een frequentieregelaar werkt het best in combinatie met een motor die geschikt is voor variabel toerental. Niet elke bestaande motor is hiervoor optimaal, dus het loont om dit vooraf goed te beoordelen.
Hoe lang duurt het gemiddeld voordat een elektromotor investering zich terugverdient?
De gemiddelde terugverdientijd van een investering in een elektromotor ligt tussen de 1,5 en 5 jaar. Motoren met een hoog vermogen, veel draaiuren en een groot rendementsverbetering verdienen zich het snelst terug. Kleinere motoren met weinig draaiuren hebben een langere terugverdientijd.
Hieronder een overzicht als richtlijn:
| Situatie | Gemiddelde terugverdientijd |
|---|---|
| Grote motor (>30 kW) + veel draaiuren + frequentieregelaar | 1 tot 2 jaar |
| Middelgrote motor (15-30 kW) + IE1 naar IE3 | 2 tot 3 jaar |
| Kleine motor (<15 kW) + beperkte draaiuren | 4 tot 6 jaar |
| Revisie van bestaande motor | Direct (geen nieuwe investering) |
Subsidies en fiscale regelingen zoals de Energie-investeringsaftrek (EIA) kunnen de terugverdientijd verder verkorten. Hiermee kun je een deel van de investeringskosten fiscaal aftrekken, wat de netto investering verlaagt en de terugverdientijd verkort.
Hoe Antes helpt bij het berekenen van jouw terugverdientijd
Bij Antes combineren we technische kennis met praktische ervaring om jou te helpen de slimste keuze te maken voor jouw aandrijving. We rekenen graag met je mee, of het nu gaat om een nieuwe energiezuinige motor, een revisie of de implementatie van een frequentieregelaar.
- Terugverdientijdberekeningen op basis van jouw specifieke situatie (vermogen, draaiuren, energieprijs)
- Advies over IE3 en IE4 motoren als officieel dealer van Rotor en Siemens
- Ombouw van luchtbehandelingskasten met bewezen rendementsverbeteringen van 30 tot 40%
- Revisie en reparatie van alle typen motoren, pompen en ventilatoren in onze eigen werkplaats
- Implementatie van frequentieregelaars inclusief advies over welke motor en regelaar het beste bij jouw toepassing passen
Wil je weten wat jouw investering oplevert? Neem contact op en we maken samen een concrete berekening voor jouw situatie.